Gündəm

  • " width="300" height="266" />
    Baş katib Yaqland Moskvaya gedib:“Rusiyanı AŞPA-ya  qaytarmaq üçün buradayam"
  • " width="300" height="266" />
    Ərdoğandan Vaşinqtona təhdid: “Hər şeyin qarşılığı var” –Rəsmi Ankara ilə ABŞ bu dəfə Öcalana görə üz-üzə gəldi
  • " width="300" height="266" />
    Prezident İlham Əliyev:“Məscid dağıdan Ermənistan  heç vaxt müsəlman ölkələrinin dostu ola bilməz”
  • " width="300" height="266" />
    Kərkükdə ordu ilə peşmərgə yenə toqquşdu –Kürdlər türkmənlərin qərargahını yandırdı, rəsmi Bağdad Bərzaniyə 2 saat vaxt verdi
  • " width="300" height="266" />
    Oqtay Əsədov AŞPA-nın baş katibinə  müraciət etməyin əleyhinə çxıdı:“Onsuz da  xeyri yoxdur”
  • " width="300" height="266" />
    Azərbaycanlı namizəd, dostları və qayınatası seçki qərargahının qabağında güllələndi –Marneulidə şok hadisə + FOTO
  • " width="300" height="266" />
    “Trampa dedim ki, İŞİD-i birlikdə yox edək, razılaşmadı…” –Ərdoğandan maraqlı açıqlamalar
  • " width="300" height="266" />
    Prezident Xanbala Orucova general-mayor ali hərbi rütbəsi verdi –Sərəncam
  • " width="300" height="266" />
    Bakı şəhər Baş Polis İdarəsində əməliyyat müşavirəsi:"Bu il 228 nəfərdən ibarət 99 qrup zərərsizləşdirilib, 223  bağlı cinayət açılıb..."
  • " width="300" height="266" />
    İraq Ali Məhkəməsi Bərzaninin müavini haqda həbs qərarı çıxardı –O, görüldüyü yerdə tutulacaq

Müsahibə

  • " width="300" height="266" />
    MƏRKƏZİ KƏŞFİYYAT İDARƏSİNİN TƏHLİLÇİSİ POL QOBL:"Rusiya Bakının sədaqətini təmin etməyincə, münaqişənin həllinə imkan verməyəcək"
  • " width="300" height="266" />
    Britaniyanın Cənubi Qafqazdakı hərbi attaşesi:"Azərbaycanın NATO ilə əməkdaşlıq səylərini yüksək qiymətləndiririk" - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Sabiq respublika prokuroru İlyas İsmayılov:“Yazıçı Anarı  Prokurorluğa dəvət elədim, cinayət işini qabağına qoydum...”
  • " width="300" height="266" />
    Rauf Arifoğludan sensasion açıqlamalar və etiraflar:"HEYDƏR ƏLİYEVƏ XEYLİ HAQSIZLIQ ETMİŞİK" - Müsahibə
  • " width="300" height="266" />
    Təhsil Nazirliyinin şöbə müdiri:"Tarix İnstitutu xəritə ilə bağlı heç bir irad bildirməyib, təklif verməyib"
  • " width="300" height="266" />
    Türkiyəli politoloq:“Rusiya bizim üçün qətiyyən Qərbin alternativi ola bilməz” - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    “ABŞ RƏSMİ ANKARADAN QİSAS ALIR” –“Mehr News”a müsahibəsində türk politoloq gərginliyin səbəblərini açıqlayır
  • " width="300" height="266" />
    Deputat Asim Mollazadə:“MƏMURLARIN CİLOVLANMASININ VAXTI ÇATIB” - Müsahibə
  • " width="300" height="266" />
    Fransa tarixçisi:“RUSİYA İRANLA SƏUDİYYƏ ARASINDAKI ZİDDİYYƏTİ AZALTMAĞA ÇALIŞIR" – Müsahibə  
  • " width="300" height="266" />
    Sabiq Xarici İşlər naziri Tofiq Zülfüqarov:"İctimaiyyətə "Lavrov planı"nın mahiyyəti tam açıqlanmalıdır" - MÜSAHİBƏ

Qaynar Qazan

  • " width="300" height="266" />
    Sərdar Cəlaloğludan skandal yaradacaq sözlər:"Cəfər Cabbarlının “Od gəlini” pyesi qadağan olunmalıdır"-VİİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Nobeli adiləşdirən adam – Sərdar Cəlaloğlu:"Gücsüz mitinqlər güclü iqtidarı bir az da gücləndirir"-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    İlkin Rüstəmzadənin Anasından şok müsahibə:“İlkin müdafiədən narazıdır, dostlarından incimişəm”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Elçibəyin dostu 17 illik sirri açdı:“Cənazəsi ilə birlikdə bir çanta pul gətirdim” - VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Mirmahmud Mirəlioğlundan şok açıqlamalar:“Elçibəyin ölümündə müəmma var!”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Zəminə Allahyarova yaxın tarixə işıq salır:“Heydər Əliyev Beycana "oğlum" deyirdi” - VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    23 illik dostu Elçibəyin son günlərindən danışdı:“Elçibəyin əleyhinə danışanların hələ də günahı var və cəzalarını çəkib qurtarmayıblar”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Beycan Fərzəliyevin xanımı 25 ildən sonra danışdı:“Heydər bəy də, Əbülfəz bəy də çox maraqlı həmsöhbət idilər”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Sabiq Baş nazir Nobelə gedir:"Turan Birliyini yeni nəsil texnologiya ilə qura bilərik"-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Beycan Fərzəliyevdən tarixi açıqlamalar:“Eiçibəy xəstəliyini uzun müddət gizlətdi, heç kimə demədi” - VİDEO

Qapalı Mövzu




Vəkil Bürosu

Oktyabr 2017
BE ÇA Ç CA C Ş B
« Sen    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

XƏBƏR LENTİ

21 Oktyabr 2017
20 Oktyabr 2017

13 İyun 2017 - 12:46

Rus ekspertdən təhlükəli xəbərdarlıq:“ərəb baharı”nın yeni silsiləsi Cənub Qafqaza yaxınlaşır – Təhlil

Stanislav Tarasov

Regnum İA, 13.06.2017

 

Yaxın Şərq böhranlı mərhələdən keçir. Əvvəllər çətin təsəvvür ediləcək tərtibatda taktiki alyanslar yaranır və sürətlə dağılır. Türkiyə siyasətçilərindən biri Qətər böhranına tam bir gün qalmış iftar axşamında bildirib ki, “bölgədə hərəkət edən güclər Türkiyə ilə İranı baş-başa toqquşdurmaq niyyətindədir”.

Almaniya Əfqanıstan Araşdırmaları Mərkəzinin direktoru Əziz Arianfər deyir ki, hazırda “mübarizə aparan iki blok formalaşır – bir tərəfdən Qətər, Suriya, Türkiyə, İran, İraq və digər tərəfdən Səudiyyə Ərəbistanı, Bəhreyn və Misir”.

Türkiyə prezidenti  Rəcəb Tayib Ərdoğansa bildirib ki, “Ankara Qətərə dəstəyi davam etdirəcək”. Ərdoğan tələb irəli sürüb ki, “Səudiyyə Ərəbistanı bölgə dövlətlərinin barışması üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürsün”.

Ardınca hökumətin ilk anlarda “əhəmiyyətsiz epizod” saydığı Tehrana terror hücumu gəldi. Lakin İŞİD bu terakta görə məsuliyyəti öz üzərinə götürəndə hadisələrin inkişaf məntiqi üzrə hər şeydə Səudiyyə Ərəbistanının ittiham edildiyi İranda başa düşdülər ki, hər şey xeyli ciddi ola bilər. Nəzərə alaq ki, Tehranın Suriya böhranında iştirakından bəri ilk dəfə ölkədə cihadçıların “yatmış hücrələr”i özünü büruzə verib. İran keçmişdə də terrorçu hücumlardan əziyyət çəkib, lakin şəhərlərdə, xüsusən də paytaxtda az-az baş verərdi.  Bu, güman etməyə əsas verir ki, İran istiqamətində yeni münaqişə hazırlanır.

Ərbilin İraq Kürdüstanının müstəqilliyi haqda sentyabrın 25-də referendum keçirmək israrı bölgədə gərginliyin yüksəldiyini göstətir. Bağdadla Ərbil arasında münaqişə göz qabağındadır. Buna əlavə edək ki, Türkiyə və İran da İraq kürdlərinin müstəqillik üzrə referendum keçirmək arzusuna görə narazılığını ifadə edib. Ərbil üçün çətin dövr başlana bilər. Türkiyənin “Sabah” qəzetinin məlumatına əsasən, İran Kürdüstanı Demokratik Partiyası yaraqlıları və Kürdüstan Azad Yaşayış Partiyası (PJAK) “İraqda yerləşmiş tək-tük bazalardan İrana dövri hücumlara başlayıb ki, bu da bəzən təhlükəsizlik qüvvələri ilə toqquşmaya səbəb olur”.

Şimal İraqın özündə kürdlər, ərəblər və türkmənlər arasında gərginlik amili var. İŞİD-dən qəddar ziyana məruz qalmış milli azlıq – yezidilər öz hüquqlarını bəyan ediblər. Onların Xalq Səfərbərlik Qüvvələri bildirib ki, Sincarı təkcə cihadçılardan təhlükəsizləşdirməyə deyil, həm də PKK-nı, həmçinin kürd özünümüdafiə peşmərgəsini oradan sıxışdırmağa hazırlaşırlar.

Yaxın Şərq hadisələrinin qəliz məntiqini tutmağa çalışan ekspertlərin əksəriyyəti bununla bağlı gah “energetika diplomatiyası”, gah sünnilərlə şiələr arasındakı münaqişə, gah ərazi, ideoloji, siyasi, etnik problemləri, təbii resurslara görə mübahisələri, bölgənin bəzi ölkələrinin liderlərinin geopolitik iddialarını əsas götürür. Bir türk araşdırmaçısının fikrincə, yun köynək toxumaq üçün kol əkərək, buradan keçən qoyunları ora sürüb tikanlara ilişən yun qalığını toplamağa güman edən “Molla Nəsrəddinin gününə” düşürlər.

Bəs əsil həqiqətdə Yaxın Şərqdə nə baş verir?

Birincisi, “ərəb baharı”ndan sonrakı dövr başlanır və oyun artıq başqa qaydalarla gedir.

İkincisi, Qətərlə bağlı əhvalat mürəkkəb siyasi “çibanı” deşməsəydi, özülüyündə böyük önəmi olmazdı.

Yaxın Şərqdəki ekspertlər hesab edirlər ki, Dohanın təcridi üzrə Səudiyyə Ərəbistanının atdığı addımlar ABŞ prezidenti Donald Trampın Səudiyyə Ərəbistanına səfərindən xeyli əvvəl hazırlanıb. Vaşinqtonun buna hazır olub-olmadığı açıq sualdır.

Üçüncüsü, aparıcı ölkələrin xarici siyasət idarələri başçılarının rəsmi bəyanatlarına əsasən fikir yürütsək, dünya diplomatiyasında biçimlənmiş durumun müayinəsi və böhrandan çıxmaq üzrə fəaliyyət taktikasında problem var.

Bir tərəfdən, münaqişənin tənzimlənməsinə qatılmağa hazırlıq haqda açıqlamalar səslənir. Digər tərəfdən, ABŞ prezidenti Donald Tramp Qətərə terrorizmi maliyyələşdirmək ittihamını davam etdirməklə alova benzin əndərir. AFR xarici işlər naziri Ziqmar Qabriel isə “toqquşmanın müharibəyə dönüşmək təhlükəsi var” deyir. Almaniya kansleri Angela Merkel iddia edir ki, “Qətər, Türkiyə və İran daxil olmaqla müəyyən oyunçular danışıqlara tam cəlb edilməsə”, böhranın həlli mümkün deyil. O, yaranmış geopolitik intriqada əsas oyunçuları bu cür göstərir.

Dördüncüsü, İŞİD-in nüvəsi Suriya və İraqdan şərqə – İrana və başqa yönlərə sarı yerdəyişimi edərək, Türkiyənin “Daily Sabah” qəzetinin fikrincə, “Türkiyənin  ərəb baharından sonra dini və kürəsəl subyektlərin  müdaxiəsi üçün olduqca kövrək və açıq olduğu bir durumda Cənub Qafqaz dövlətlərinin sərhədinə yaxınlaşır.

Təsadüfi deyil ki, Amerikanın əksər analitik mərkəzləri (məsələn, Karnegi mərkəzi) məhz bu məqamda məruzələrlə iddia etməyə başlayıb ki, “ABŞ-ın Cənub Qafqazda həyatönəmli heç bir marağı yoxdur”, bu bölgə “Suriya və İraqdakı münaqişəyə qoşulmaq üçün Yaxın Şərqə yollanan yaraqlılar üşün sığınacaq ola bilər. Və yaxud Mərkəzi Asiyaya, həmçinin Rusiyanın Şimal Qafqaz bölgəsinə qayıdanlar üçün”.

Amerikanın energetika diplomatiyasına gəlincə, aydınlaşdığı kimi, “Xəzərin energetika resurslarının bölgə üçün əhəmiyyəti və təsiri zaman-zaman şişirdilib, bu isə qeyri-gerçək gözləntilərin meydana çıxmağına səbəb olub”. Uyğun olaraq, “gələcəkdə bundan yayınmaq lazımdır”.

Bütün bunlar nə üçündür və bu cür “oyunu” kim aparır? Fars körfəzi ölkələri son zamanlar təsadüfənmi Cənub Qafqaz dövlətlərinə fəal maraq sərgiləyir?

Arianfər hesab edir ki, hələlik “üçbucaq” görürük: İran şiəliyi, Səudiyyə Ərəbistanı vəhhabiliyi, Türkiyə və Qətər isə “Müsəlman qardaşlar”ı dəstəkləyir. Bunlar islam dünyasında dövlətlərin Yaxın Şərqdə, ərəb və islam dünyasındakı duruma təsir aləti kimi bu və ya digər dərəcədə yararlandığı üç müxtəlif ideoloji və siyasi axındır. Bu, bölgənin bundan sonrakı yenidən biçimlənməsinin davamıdır, yaxud yeni mərhələsidir? Həm də söhbət artıq hansı bölgədən gedə bilər?

 

Tərcümə Strateq.az-ındır.