Gündəm

Müsahibə

  • " width="300" height="266" />
    GENERAL MƏHƏRRƏM ƏLİYEV İSLAHATLARDAN DANIŞDI:"Önəmli işlər görülür" - Müsahibə
  • " width="300" height="266" />
    Deputat Qüdrət Həsənquliyev:“Pulları yeyib, özlərinə villa, yaxta alıblar, indi dövlət onların borcunu ödəyir” – MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Britaniyalı jurnalist Edvard Lukas:"Putin rejimi xaricdən sabit görünür, daxildə ciddi qayğıları var" - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    “PLAN MƏLUMDUR…” –Nazirdən Qarabağ danışıqları ilə bağlı mühüm açıqlamalar
  • " width="300" height="266" />
    Deputat Fəzail Ağamalı prezident seçkilərindən danışdı:"...Mehriban xanım prezidentlik marafonuna qoşulmayacaq" - Müsahibə
  • " width="300" height="266" />
    Keçmiş prezident Kərzai:“Əfqanıstandakı İŞİD-i ölkəmizi qurban vermək istəyən xarici qüvvələr yaradıb” – Müsahibə
  • " width="300" height="266" />
    PUTİNİN AZƏRBAYCANLI DOSTUNDAN SENSASİON QARABAĞ AÇIQLAMASI:"Sülhməramlıların yerləşdirilməsində Moskvanın şərti var" - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Bakı Metropolitenində yeniliklər:liftlər, yeni stansiyalar, yeni qatarlar... (Müsahibə)
  • " width="300" height="266" />
    PUTİNİN BAŞ STRATEQİNDƏN SENSASİON AÇIQLAMALAR:"MKİ o gecə Putinin ətrafıyla danışmışdı ki, Ərdoğana qarşı mövqe tutsun" - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Tofiq Zülfüqarov yeni qurum yaradır:“Eldar Namazovla görüşəcəyik...” MÜSAHİBƏ

Qaynar Qazan

  • " width="300" height="266" />
    Tomrid Hatəmi yaxın tarixin yaralarından danışır:“Elçibəylə Hatəmini kimlər ayırdı?!”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Məhəmməd Hatəminin qardaşı:“Meydan”dakı döyüşkən ruh, Məhəmməd Hatəminin ruhu idi...-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Məhəmməd Hatəminin qardaşı Tomrid Hatəmi:“NKVD Pişvərini oğurlayıb Bakıya gətirdi”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Elçibəyin icra başçısı gizlinlərdən danışdı:“Tamara söhbəti 100 faiz yalandır”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Elçibəyin icra başçısı qiyamın səbəblərini açdı:“Sürət Hüseynovla hakimiyyəti üz-üzə qoyan üçüncü qüvvə var idi...”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Keçmiş başçıdan tarixi açıqlamalar:“Elçibəy Nizami məqrəbəsində məni yanına çağırdı ki...”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Məhəmməd Əminin silahdaşı danışdı:“Məhəmməd Əmini prezident kimi dəfn etdilər”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    “Quran”a izah yazan Sərdar Cəlaloğlu:“Təriqətlərə bölünmənin yanlış olduğu "Quran"da göstərilib” - VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Sərdar Cəlaloğlu Rəsul Quliyevdən danışdı:"Onda gördüm ki, bu, Heydər Əliyevin siyasətini dəstəkləmir" - VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Nobeli adiləşdirən adam – Sərdar Cəlaloğlu:"Gücsüz mitinqlər güclü iqtidarı bir az da gücləndirir"-VİDEO

Qapalı Mövzu





Vəkil Bürosu

Noyabr 2017
BE ÇA Ç CA C Ş B
« Okt    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930  

XƏBƏR LENTİ

22 Noyabr 2017
21 Noyabr 2017

08 Noyabr 2017 - 14:02

RUSİYA VƏ TÜRKİYƏ YENİDƏN ÜZ-ÜZƏ:Ərdoğanla Putin arasında "kürd qambiti" - TƏHLİL

Z

Zülfiqar Doğan

“Al-Monitor” (ABŞ)

 

2015-ci ilin noyabrında başlayan təyyarə böhranından bu yana Rusiya ilə münasibətləri normallaşdırmaq üçün səy göstərən Türkiyə Suriya kürdləri məsələsində çıxılmaz vəziyyətdədir. Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan ilə Rusiyanın dövlət başçısı Vladimir Putin arasındakı yaxın dialoqa baxmayaraq, PYD-YPG ilə əlaqədar fikir ayrılıqları dərinləşir.

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi 31 oktyabr bəyanatına əsasən, noyabrın 18-də Rusiyanın Soçi şəhərində təşkil ediləcək Suriya Xalqlarının Konfransı-Milli Dialoq Konqresinə, prezident Bəşər Əsədin rəhbəri olduğu BƏƏS Partiyası də olmaqla, 33 təşkilat dəvət edib.

Xarici işlər naziri Sergey Lavrov noyabrın 3-də Moskvadakı açıqlamasında BMT Təhlükəsizlik Şurasının (TŞ) 2254 saylı qərarının həyata keçirilməsinə aid əhəmiyyətli bir addımın adlandırdığı həmin toplantı üçün bütün qruplara dəvətnamə göndərildiyini qeyd edib.

TŞ-nın 2015-ci ilin dekabr ayında qəbul etdiyi 2254 saylı qərar, "terrorist" olaraq təyin olunan İŞİD və “əl-Nusra”ya bənzər təşkilatlar istisna olmaqla, atəşkəs və müzakirə ilə həll prosesinin başladılmasını və tədbirdə Suriya hökuməti və bütün müxalif nümayəndələrin iştirakını nəzərdə tutur. Qərarda keçid dövrünün Suriya hökuməti öndərliyində olması və 18 ay içində BMT-nin nəzarəti ilə azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsini ön görür.

Rusiya yığıncaqda İŞİD-ə qarşı mübarizənin ən əhəmiyyətli ünsürü saydığı kürdlərin də iştirak etməsinin vacibliyi fikrindədir. Putinin Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi Aleksandr Lavrentiyev oktyabrın 30-da Astana-7 konfransında deyib: "Suriyada Şam rəhbərliyi ilə birgə İŞİD və bənzər terror təşkilatlarının öhdəsindən gəlinməsində kürdlər də böyük səy göstərdi və göstərirlər. Suriya xalqının əhəmiyyətli hissəsini təmsil edən kürdlər Suriya böhranının siyasi həlli prosesində də iştirak etməlidirlər”.

Bu çərçivədə konfransa Suriya kürdlərini təmsil Suriya Kürdüstan Demokrat Partiyası və Suriya Kürd Milli Şurası ilə bərabər, Demokratik Birlik Partiyasının (PYD) də dəvət edildiyi eşitdirilib. PYD-nin Moskva nümayəndəsi Əbdüssalam Əli konqresdə Suriyadakı kürdlərin federallaşma planlarını və Suriyanın şimalında 2016 payızında təktərəfli qaydada yaradılan demokratik federasiyanın gələcəyini müzakirə edəcəklərini bildirib.

Astana görüşlərinə qatılan Suriya hökumət nümayəndə heyətinin başçısı Bəşər Cəfəri bu cür konqresin vacibliyini, dost ölkə olaraq Rusiyaya etibar etdiklərini ifadə edib. Cəfərinin sözlərinə görə, Suriya hökumət konqresə qatılacaq.

Bütün bu proseslər PYD və onun silahlı qanadı YPG-ni PKK-nın qolu hesab edən Türkiyə üçün Rusiya ilə qarşı-qarşıya gəlmə ehtimalını gündəmə gətirib. PYD-nin dəvət edilməsi türk tərəfində qarışıqlıq və əsəbi təpki yaradıb.

2015-ci ildəki böhrandan sonra Türkiyəyə sanksiya tətbiq Rusiyanın Suriya kürdləri ilə əlaqələri əsaslandırırdı. PYD-nin Moskva nümayəndəliyi 10 fevral 2016-cı ildə açılıb. Ərdoğan böhran sonrası əlaqələrin normallaşdırılması prosesində Rusiya-PYD əlaqələrini gündəmə gətirməsində Putindən gözlədiyi qarşılığı ala bilməyib. “Fərat qalxanı” əməliyyatından sonra Ərdoğanın PYD-nin idarəçilyindəki Məmbicdən Afrinə irəliləmə planlarına Rusiya izn verməyib.

Ötən aylarda Afrində Məmbicə müdaxilə yenidən danışılmağa başladıqda, Türkiyə-Suriya sərhədindəki Afrində Rusiya bayrağı dalğalandırdı. Rus əsgərləri YPG-yə və medyaya YPG əsgərləri ilə birlikdə fotoşəkillər təqdim etdilər.

PYD-nin Suriya konfransına dəvət edilməsini "məcburi addım" kimi səciyyələndirən prezident Ərdoğanın spikeri İbrahim Kalın Türkiyə baxımından bunun qəbul edilməyəcəyini, məsələni rus həmsöhbətləri ilə müzakirə edəcəklərini söyləyib. Kalın deyib: "Əlbəttə, bunu qəbul etmək mümkün deyil. PYD və YPG PKK terror təşkilatının bir qoludur və onun nə Astana, nə Cenevrə nə də bir başqa yığıncağa dəvət edilməsi əsla qəbul edilə bilməz."

Kalının sözlərinə cavab olaraq Rusiya PYD-yə dəvətin arxasında dayanıb. Konfransa dəvət edilənlərin "Türkiyənin deyil, Suriyanın vətəndaşlarıdır" deyən Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova, Suriyada siyasi razılaşmaya kürdlərin də daxil edilməsi tərəfdarı olduqlarını açıqlayıb.

Ancaq prezidentin sözçüsü Kalın noyabrın 5-də “NTV”də Türkiyənin təpkisi və mövzunu yenidən qiymətləndirdiyini bildirib. Kalın Türkiyənin ABŞ-a, Rusiyaya və İrana "PYD-nin terror təşkilatı olduğunu" davamlı vurğulandığını ifadə edərək belə deyib: "Yəni, əgər qərar dəyişikliyinə getməzlərsə, noyabrın 18-də bu görüş təxirə salınacaq. Biz iştirak etmərik. Suriyalı qruplar qatılacaq, amma çox ehtimal ki, biz ora müşahidəçilər göndərə bilərik. Ancaq Rusiyanın bizə söylədiyi şey “PYD-yə dəvət olmayacaq”dır''.

ODTÜ (Orta Doğu Texnik Universiteti) beynəlxalq əlaqələr bölümünün müəllimi professor Hüseyn Bağcının fikrincə, Rusiyanın davranışı sürpriz deyil. O, İŞİD-ə qarşı mübarizədə Rusiyanın PYD-nin dəstəklədiyini belə izah edir: "Rusiya Türkiyə ilə olan əlaqələrində iqtisadi və siyasi mənada güclü tərəf mövqeyindədir. O, bu vəziyyətdən yaxşı şahmatçı kimi istifadə etməyə başlayıb".

Türkiyənin hazırkı vəziyyətinin "məngənəyə alınmış" kimi göründüyünü ifadə edən Bağcı buna əvvəllər tətbiq olunan yanlış siyasətin təsirinin olduğunu da vurğulayır.

CHP-nin İstanbul millət vəkili Ərdoğan Torpaq isə AKP hökumətinin xarici siyasət və iqtisadiyyatda artıq "ödənc siyasətinə" məcbur qalması fikrindədir. Təyyarə böhranından bu yana əlaqələrdə Rusiyaya iqtisadi və siyasi güzəştlər edilməsinə diqqət çəkən Torpaq, 22 milyard dollarlıq nüvə stansiyası, 16 milyard dollarlıq “Türk Axımı”na əlavə 2 milyard dollarlıq “S-400” alışı ilə hökumətin Putinin könlünü alınmaq istədiyini deyir.

Soçi konfransı təxirə salınmış olsa belə, bu, Türkiyənin təpkisini yüngülləşdirmək üçün ediləcək. Putin PYD və “Kürdüstan”ı Ərdoğana qarşı oynaya bilər. Ərdoğan və "dostum" dediyi Putin arasındakı “kürd qambiti”ndə Putin hələlik bir addım geri atarsa, tezliklə bunun nə ilə nəticələnəcəyi bilinəcək.

 

Tərcümə: Strateq.az