Gündəm

  • " width="300" height="266" />
    “Qüds gedərsə, Məkkə, Mədinə, İstanbul, İslamabad, Şam da gedər…” –  Ərdoğandan dünyaya xəbərdarlıq
  • " width="300" height="266" />
    ELDAR MAHMUDOV YENİDƏN İSTİNTAQDA! –Çovdarov sabiq nazirin əleyhinə ifadə verib! FOTOLAR
  • " width="300" height="266" />
    Bakıda Qətərin Milli Günü qeyd edilib –Kəmaləddin Heydərov tədbirdə çıxış edib - FOTO
  • " width="300" height="266" />
    Rəsmi Vaşinqton hədəfə kilidlənir:“İranın qarşısını almaq üçün koalisiya yaratmağımızın şahidi olacaqsınız”
  • " width="300" height="266" />
    Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinə yeni səlahiyyət verildi –Detallar
  • " width="300" height="266" />
    Rəsmi Ankara Ermənistana sərt bəyanatla cavab verdi:"Əvvəlcə işğal etdiyiniz torpaqların, Xocalının hesabını verin..."
  • " width="300" height="266" />
    Ərdoğanın baş müşaviri istefa verdi –Yazılı şəkildə səbəbi açıqladı
  • " width="300" height="266" />
    Putinlə Sobçak mətbuat konfransında “atışdı”:"Küçələrdə "saakaşvililərin" qaçmasına imkan verməyəcəyik!"
  • " width="300" height="266" />
    TÜRKİYƏ HƏR AN “AFRİN ƏMƏLİYYATI”NA BAŞLAYA BİLƏR –- Müxalifət də bu əməliyyat üçün hazır vəziyyətdə gözləyir
  • " width="300" height="266" />
    Putin 1700 jurnalistin qabağına çıxdı: “Mənə səs-küy salmaq yox, nəsə təklif etmək vacibdir” –CANLI YAYIM

Müsahibə

  • " width="300" height="266" />
    İLYAS İSMAYILOVDAN QÜDSLƏ BAĞLI MARAQLI AÇIQLAMALAR:"ABŞ dünyanı qlobal dini müharibəyə sürükləyir" - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    FAZİL MUSTAFADAN ELÇİBƏY HAQDA MARAQLI XATİRƏLƏR:"Heydər Əliyev Elçibəylə müttəfiqlikdən imtina etdi" - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Səyavuş Aslanın oğlu:"Atamdan sonra ocağımız söndü, bir qab yeməyə möhtacam..."
  • " width="300" height="266" />
    Politoloq Armen Badalyan:“Ermənistanın Moskvanın təsirindən çıxması sürətlənir” – MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Elçin Şıxlıdan maraqlı açıqlamalar:"Mehriban Əliyeva öz komandasına rüşvətə meyli olmayan ağıllı şəxsləri seçir" – MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Məşhur fransız kəşfiyyatçısı Alen Rodye:“Qərbdə kim özünü dəyərə mindirmək istəyirsə, rus kəşfiyyatının onu izlədiyini deyir” – Müsahibə
  • " width="300" height="266" />
    70-ə ÇATMIŞ RƏSUL QULİYEV:"Unudulmadığımı və camaatın məndən hələ də nəsə gözlədiyini gördüm" - (MÜSAHİBƏ)
  • " width="300" height="266" />
    Heydər Əliyevin 27 il çap olunmayan müsahibəsi:"Ziyalıların gözləmə, yaxud tam bitərəf mövqeyi məni çox narahat edir..."
  • " width="300" height="266" />
    “VERGİ VƏ GÖMRÜK BİRLƏŞDİRİLİR, YENİ NAZİRLİK YARADILIR…” –İqtisadçıdan sensasion açıqlamalar
  • " width="300" height="266" />
    SÜLHƏDDİN ƏKBƏRDƏN MARAQLI PROQNOZLAR:“Hakimiyyət daxilində böyük müxalifət formalaşır” – MÜSAHİBƏ

Qaynar Qazan

Qapalı Mövzu





Vəkil Bürosu

Dekabr 2017
BE ÇA Ç CA C Ş B
« Noy    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

XƏBƏR LENTİ

15 Dekabr 2017

19 Noyabr 2017 - 09:38

Məhəmməd Hatəminin qardaşı:“Meydan”dakı döyüşkən ruh, Məhəmməd Hatəminin ruhu idi...-VİDEO

Milli Azadlıq Hərəkatının əfsanəvi isimlərindən biri Məhəmməd Hatəmi Tantəkinin qardaşıdır. Adını da Məhəmməd Hatəmi qoyub. Maraqlı əsaslandırması olub Tantəkinin. Bizim tarixdən “Tomris Ana” kimi tanıdığımız adın kişiləşdirilmiş forması Məhəmməd Hatəminin düşüncələrinə görə, Tomrid olub. Yəni Tomris Ananı qarşılığı Tomrid Ata olub. Bu düşüncələrlə də qardaşının adını qoyub. Həmin o qardaşı – Tomridi, biz sonra Milli Azadlıq Hərəkatının hər mərhələsində onun və millətin yanında görürük. Son nəfəsində də Tomridi onun yanında gördük – cənazəsinə də Tomrid çiyin verdi.

Məhəmməd Hatəmi Tantəkinlə mənim münasibətim o qədər də yaxın, sıx və rəvan olmayıb. Hər zaman məsafəli olmuşuq, amma zaman-zaman ondan müsahibə götürmək istəmişəm. Bu haqda dəfələrlə yazmışam, Hatəmi ilə müsahibə götürmək imkanları alınmayıb. Zaman-zaman onu razı salanda mənim imkanlarım olmayıb (həbsxana illəri başlayıb), mən onu tapıb razı salanda, mənim imkanlarım olanda isə onunla müsahibə götürə bilmədim – haqqın rəhmətinə qovuşdu. Mən son zamanlarına kimi heç Tomridi də tanımadım.

Tomridlə Hatəminin son günlərində tanış olduq. Hər sözünün başı o idi. Nemət Pənahlı tez-tez ondan hansısa arxivlər haqqında soruşar, “nə olsa Tomriddədir” cavabını alardı. Onda bildim ki, Tomrid həyatında olduğu kimi, sirrlərində də vacib adamıdır Məhəmməd Hatəmi Tantəkinin. Elə bizim dostluğumuz da o çətin və ağır günlərdən – Hatəminin son günlərindən başladı. Boşuna deyilməyib: “Hər son bir ilkin başlanğıcıdır.”

Tomridlə Məhəmməd Hatəmi haqqında danışmaq istədim. Məhəmməd Hatəmini onun kimi kim tanıya bilərdi ki. Tərəddüdlə razılaşdı. Əslində, onu yaxından tanıyanlar Tomridin müsahibəyə gəlməyəcəyini dedilər, amma deyəndə etiraz etmədi. Sadəcə, buna zaman lazım oldu və təxminən 6 aylıq zaman zərfindən sonra Tomridlə “Azadlıq salnaməsi”ndə söhbətləşə bildik.

Maraqlı və məlumatlı bir müsahibdir Tomrid bəy. Onunla söhbətimizin təkcə Məhəmməd Hatəmidən ibarət olacağını zənn etsəm də, elə olmadı. Nəsillərinin, ümumən, cənubda yaşayan soydaşlarımızın, inqilabların tarixindən danışdıq həm də. Şeyx Məhəmməd Xiyabaninin, Seyid Cəfər Pişəvərinin həyatından, onların rəhbərlik etdiyi inqilabların tarixindən ibrətamiz məqamları bölüşdük. Babalarının bu inqilablarla əlaqəsi var, nəsillərinin kişiləri bu inqilablarda iştirak edib. Məhəmməd Hatəmi Tantəkinin barışmazlığının və mübarizliyinin səbəbləri Tomrid bəylə danışınca, anlaşılır. Genetikdir həm də – qandır mübarizə. Bu kökün, bu əsalətin üzərində elə Məhəmməd Hatəmi rişələnər, boya-başa çatar…

Ondan son arxivlərini istəyəndə “hər şeyim – bütün arxivim Tomriddədir” demişdi. Elə də oldu. Tomdir bəy onda olan nə varsa, təqdim etdi. Böyük dissident şair İsfəndiyar Coşğunun yazdığı şeirlərin əldə olunanlarının hamısını Tomrid bəy bizə təqdim edib. Onların ilk nümunəsini dərc etmişəm, digər nümunələrini də dərc edib, bütün əlimizdə olan şeirləri bir kitab halında nəşr etməyə çalışacağam. Bundan başqa, Tomrid bəy Məhəmməd Hatəmi Tantəkinin “Lefortovo gündəlikləri”ni də bu sətirlərin müəllifinə təqdim edib. O gündəliklər də yaxın günlərdə işıq üzü görəcək. Və təbii ki, imkanlarımızı səfərbər edə bilsək, Məhəmməd Hatəminin bütün yaradıcılığını bir neçə cild şəklində təkrar edəcəyik. Beləcə, millətimizin və onun şanlı tarixinin qarşısında Məhəmməd Hatəmiyə aid olan qismini yerinə yetirməyə çalışacağıq.

“Azadlıq salnaməsi”nin 23-cü qonağı Məhəmməd Hatəmi Tantəkinin qardaşı Tomrid Hatəmidir. Onunla millətin və Məhəmməd Hatəminin taleyindən danışırıq…

Əvəz Zeynallı,

“Azadlıq salnaməsi”  

 

I hissəni buradan oxuya bilərsiniz:

http://strateq.az/manshet/213451/m%C9%99h%C9%99mm%C9%99d-hat%C9%99minin-qardasi-tomrid.html (Məhəmməd Hatəminin qardaşı Tomrid Hatəmi:“NKVD Pişvərini oğurlayıb Bakıya gətirdi”-VİDEO)

 

II hissə

 

Tomrid Hatəmi “Azadlıq Salnaməsi”nin II hissəsində nə dedi:

– Mərkəzi hökumətin əmri ilə qoşunlar guya 3 gün müddətinə keçməli idi Şurəviyə, 3 gün müddətində yerli silahlarla təchiz edilməli idilər və geri qayıdıb bütün İranı demokratikləşdirməli idilər.

– Atam və əmim gəliblər evə ki, biz gedirik 3 günlüyə Azərbaycana, amma qayıdacağıq. Anam səbəbini soruşanda atam hər şeyi danışıb. …Anam o biri otağa keçib və atamın tüfəngini götürüb geri qayıdıb ki, məni və burada qoyduğun uşaqlarının hamısını güllələməlisən və elə getməlisən. Atam, “bu nə söhbətdir?” deyəndə, anam “ona görə ki, siz bir də bura qayıtmayacaqsınız” cavabını verib. Savadsız qadın olsa da, bilib ki, bu gedişin bir daha dönüşü yoxdur. Bundan sonra atam və əmim bütün ailəni yığışdırıb gəliblər.

–  Mənim adımı qoyanda Məhəmmədin 17 yaşı olub

– 1945-ci ildən götürmüş olsaq, Məhəmməd Hatəmi uzun illər idi ki, siyasətin içində idi, 10 yaşından Təbrizdə gənclər hərəkatına qoşulmuşdu. Təbrizin küçələrində mühafizə ilə məşğul idi.

– Müstəqillik əsas amaldır, nə olursan ol, müstəqil ol

– Məhəmməd Hatəminin siyasi fəaliyyəti elə o dövrlərdən – 1945-ci ildən başlayıb

– Seyid Cəfər Pişəvərini terror edib öldürdülər

– Seyid Cəfər Pişəvərinin necə öldürülməsi və bunun planlaşdırılması Mir Cəfər Bağırovun məhkəməsində açılıb ortalığa qoyuldu

– Əmimi və atamı xalq düşməni elan edib, bizi Xudat tərəfə – bir ləzgi kəndinə sürgün elədilər. Əmimgili də Zaqatalada bir ləzgi kəndinə sürgünə göndərdilər – iki qardaşı bir yerdə saxlamadılar.

– Bizi türk olmayan kəndlərə göndərməkdə də məqsəd var idi – danışmağa adam tapmasınlar

– Və… Məhəmməd Hatəmi də bunların hamısını görür, iclaslarda iştirak edirdi

– Xəyanət… Xəyanət… Xəyanət… Seyid Cəfər Pişəvəri rəhmətə gedəndə onun ağzından çıxan yeganə söz “Xəyanət” olub. Bu söz sənədlərdə də var.

– Mir Cəfər Bağırov da, Stalin də, Beriya da kriminal insanlar olublar. Bolşeviklər bu kriminallardan qəşəng istifadə ediblər – bunlar kriminal dünyanın adamları idilər, gəlib birdən-birə inqilabın rəhbərlərindən biri oldular…

– Azərbaycanın azadlığı və müstəqilliyi uğrunda daim mübarizə gedib

– Dəniz kənarındakı çayxanaları ona görə məhv etdilər ki, onlar inqilab ocaqları idi

– Fuad Ağayev və Bəxtiyar Tuncay adlı iki gənc bir elmi birlik yaratmaq arzusunu bildirdilər, deyəsən, adı “Qızıl Qoç” idi.

– Təşkilatın ilkin adını müəyyənləşdirəndə Məmməd Elli dedi ki, gəlin təşkilatın adını “Çənlibel” qoyaq. “Çənlibel” axı Azərbaycan xalqının azadlıq simvolu idi, bir məkan idi. Bu ad hamının xoşuna gəldi, hamı qəbul etdi və “Çənlibel” bu cür yarandı. Məhəmməd Hatəmi isə təşkilatın adının “Koroğlu” olmasını istəyirdi. Məqsəd bir-birindən uzaq düşmüş elmi ictimaiyyətlə xalqı bir araya gətirmək idi.

– Məhəmməd Biriyanı – Azərbaycan Milli Hökumətinin Maarif nazirini zəlil gününə qoydular. Gecələr onun qapısına gətirib yemək qoyurdular.

– Məhəmməd Hatəmi istər Cənubi Azərbaycanda, istərsə Sovet hökumətində arzuolunmaz bir şəxs olduğu üçün, “KQB”-nin “qara siyahısı”nda olduğu üçün istəmirdi də – məsləhət də belə idi ki, irəlidə olmasın

– Azərbaycan ziyalıları “Çənlibel”də gedən söhbətləri görüb qorxuya düşdülər və çoxusu qaçıb aradan çıxdı, bir daha görsənmədi

– “Çənlibel”dəki insanların əksəriyyəti, demək olar ki, hamısı mövqelərini dəyişirlər və “Çənlibel” ideyasından uzaqlaşmağa başlayırlar

– “Çənlibel” təşkilatı siyasiləşmiş bir hərəkat idi, proqramla işləyən bir qurum idi

– Universitetdən cavan uşaqlar göndərirdilər, onlar gəlib Məhəmməd Hatəminin üzünə dururdular. Məqsəd Hatəmini “Çənlibel”in İdarə Heyətindən uzaqlaşdırmaq və bu yolla “Çənlibel”in istiqamətini dəyişdirmək idi.

– Hatəmi “Çənlibel”lə maraqlanan insanlara Cənubi Azərbaycanın inqilabi ruhunu gətirirdi, xalq ayaqlanmağa başlamışdı

– “Meydan” hərəkatında olan inqilabi və döyüşkən ruh, qeydsiz-şərtsiz Məhəmməd Hatəminin ruhu idi…

 

 

II hissənin sonu

 

Tomrid Hatəmi ilə “Azadlıq Salnaməsi” fotolarda:

 

 

         

 

Strateq.az