Gündəm

Müsahibə

  • " width="300" height="266" />
    “Putini noyabrda cəzalandıracaqlar” –Ukrayna Rusiyanı tələyə salan yem olacaqmı? - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Ramil Quliyev iddialara cavab verdi:"Bu uğuru Azərbaycanda qazanmağım mümkün deyildi"
  • " width="300" height="266" />
    Fransa səfiri xanım Orelia Buşez:“Fransa şirkətləri Azərbaycan iqtisadiyyatına dəstək göstərməyə hazırdır” - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Gülər Əhmədova:“İnsan özü ilə xoşbəxt deyilsə, heç kimlə də xoşbəxt olmayacaq” - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    “Qarabağın 18-ci əsrədək olan etnik tərkibi və əhali sayı barədə dəqiq məlumatlar yoxdur” –MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    50 yaşlı Elçin Mirzəbəyli:“Mənim kimi adamlar, adətən, ayaq üstə ölürlər” – MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Qəzada ölən 74 yaşlı kişinin oğlu:"Əli Həsənov və onun ailəsindən heç kəs bizə zəng etməyib"
  • " width="300" height="266" />
    “Mənə Əli Həsənovun heç nəyi lazım deyil, oğlumu qaytarsınlar…” –Qəzada ölən gəncin anasından fəryadlı açıqlamalar
  • " width="300" height="266" />
    Sürət Hüseynov adının qəsdən gündəmə gətirildiyini açıqladı:"Bütün bunları Sinan edib" - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Erməni politoloqdan xoflu bəyanat:“Türkiyə S-400-ü Naxçıvanda yerləşdirsə, Azərbaycan İrəvanı və bütün Ararat vadisini təhdid etməyə başlayacaq"

Qaynar Qazan

  • " width="300" height="266" />
    Beycan Fərzəliyevin xanımı 25 ildən sonra danışdı:“Heydər bəy də, Əbülfəz bəy də çox maraqlı həmsöhbət idilər”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Sabiq Baş nazir Nobelə gedir:"Turan Birliyini yeni nəsil texnologiya ilə qura bilərik"-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Beycan Fərzəliyevdən tarixi açıqlamalar:“Eiçibəy xəstəliyini uzun müddət gizlətdi, heç kimə demədi” - VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Sabiq Baş nazirdən heyrətamiz iddia:“Yusif Məmmədəliyevin ölümü müəmmalıdır, onu öldürdülər” - VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Becan Fərzəliyevdən şok müsahibə:“Elçibəy Heydər Əliyevi sevirdi”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Rusiyadakı keçmiş səfirimizdən ilginc proqnoz:“Rusiya çökəcək, o zaman çox şey dəyişəcək”- VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Azərbaycanın Rusiyadakı keçmiş səfirindən maraqlı açıqlamalar:“İlham Əliyev Rusiyaya qarşı bizdən yaxşı siyasət aparır”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    “Qaynar Qazan”da Elşad Musayev:"Vahid namizəd kənardan gətirilə bilər" (VİDEO)
  • " width="300" height="266" />
    İsa Qəmbər bəzi sirlər açdı:"Qurban Məmmədovun baş prokuror olmasını Elçibəy məsləhət bilmədi"-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    İsa Qəmbər 24 il əvvəlki həbsindən danışdı:"...onda bildim ki, məni həbs edəcəklər"-VİDEO

Qapalı Mövzu

  • " width="300" height="266" />
    MTN Antiterror Mərkəzinin həbsdə olan sabiq rəisi:“Elə çıxır ki, hər şeyi mən etmişəm, məndən yuxarıda heç kim olmayıb”  
  • " width="300" height="266" />
    “Eldar Mahmudov bura gəlsin, dindirilsin” –Generalların məhkəməsində sensasion faktlar açıqlandı
  • " width="300" height="266" />
    “O ev mənə yox, bacıma məxsus olub” –Beytulla Hüseynov MTN generallarının məhkəməsində ifadə verdi
  • " width="300" height="266" />
    “Çingizin qardaşının oğurlanması ilə bağlı sübutlar var, niyə cinayət işi açmırsız?” –Çovdarovdan ilginc açıqlamalar
  • " width="300" height="266" />
    Baş mühasib 567 min, aparat rəhbəri 2 milyon ödədi… –Həbsdəki rabitəçilərdən yeni xəbər
  • " width="300" height="266" />
    “Onların Fərhad Əliyevin yaxın adamları və kəndçiləri olduğunu öyrəndim və…” –Generalın “Vosmoy bazarı” üzrə ifadəsi
  • " width="300" height="266" />
    General məhkəməyə gəldi, jurnalistlərin sualından yayındı –VİDEO, FOTOLAR
  • " width="300" height="266" />
    General Hilal Əsədovun arvadı Çovdarovun məhkəməsində ifadə verdi:“Atam bazarı mənə bağışladı”
  • " width="300" height="266" />
    “Məni şəhərə gətirib Əli Abbasovla üzləşdirdilər…” –Rabitəçilərdən şok ifadələr
  • " width="300" height="266" />
    Eldar Mahmudovun dəstəsi MTN polkovnikini niyə intihara sövq edib? –Kərəm Həsənovun adı keçən işdə heyrətamiz faktlar üzə çıxır


Vəkil Bürosu

Avqust 2017
BE ÇA Ç CA C Ş B
« İyl    
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  

XƏBƏR LENTİ

22 Avqust 2017
21 Avqust 2017

05 Fevral 2016 - 19:38

Azərbaycanda tamaşa və çörək

zaurİnsanın tərbiyəsi ilk növbədə ətrafındakılara münasibəti və davranışı ilə müəyyən olunur. Şəxsin mənəvi keyfiyyətləri, ictimai əxlaq normalarına riayət etməsi, yəni özünü yaxşı aparmaq, ünsiyyət bacarığı bütün zamanlarda yüksək dəyərləndirilib. Bu zaman fərdin mənəvi keyfiyyətləri dedikdə, biz təbii ki, onun cəmiyyətdəki dominant əxlaq normalarına hansı səviyyədə əməl etməsini nəzərdə tuturuq.

İctimai əxlaq normaları isə hər hansı mədəniyyətə (submədəniyyətə) məxsus toplumdakı çoxluğun qəbul etdiyi birgə yaşayış qaydalarıdır. Məhz bu qaydalara, normalara uyğun olaraq, çoxluq nəyin pis, nəyin yaxşı olduğunu müəyyənləşdirir. Toplumda xeyr və şər,  haqq və nahaq əməllər məhz bu qaydalar əsasında təsnifləşdirilir. Şübhəsiz ki, unversal, bəşəri dəyərlər bu məsələlərdə bazis rolunda çıxış edir. Amma hər bir toplumun da özünəməxsus, fərqli tərbiyə, əxlaq normaları var.

Bu tərbiyə, əxlaq normaları daha çox qadağalar üzərində bərqərar olub. İnsan övladı üçün ilk birgə yaşayış qaydaları məhz qadağaların, icazə verilməyənlərin müəyyənləşməsindən başlayıb. Qadağalar sistemi tədricən formalaşarkən, icazə verilənlər, çoxluğun təqdir etdiyi, yaxud ən azı neytral yanaşdığı davranış formalarının dairəsi də bəlli olub. Bu bir az da insan psixologiyası ilə bağlı universal qaydadır. Təsadüfi deyil ki, insanın mənəvi və fiziki tərbiyəsinin əsasında imtina etmək iradəsi durur. Toplumdakı çoxluğun ziyanlı hesab etdiyi, neqativ münasibət bəslədiyi davranışdan imtina etməklə insan özünün vəhşi təbiətinin fövqünə qalxır.

Çoxluğun fikri bu zaman ideya və həyat arasında ağıllı kompomiss kimi çıxış edir.  Hər bir fərd, şəxs öz fəaliyyətində bu kompromissdən irəli gələrək, formalaşmış qaydaları rəhbər tutur. Bu zaman hər bir insan üçün özünün statusu və bu statusun şəxsə verdiyi imtiyazlar və qoyduğu məhdudliyyətlər çox vacibdir. Bu imtiyazlardan hansı formada istifadə olunması və qoyulan rəsmi və qeyri-rəsmi məhdudiyyətlərə sadiqlik cəmiyyətdə xüsusi status verilən insanların əxlaq və tərbiyəsi barədə təsəvvür yaradan əsas amil kimi çıxış edir.

Tərbiyə, ictimai əxalq normaları ilə bağlı bu qədər giriş verməyimin səbəbi Azərbaycanda “Xalq artisti”  adını almış müğənnilərin davranışları və davasıdır. “Xalq artisti”  adını almış bu şəxslərin davranışı, açıqlamaları, işlətdikləri ifadələr onların öz mənəvi keyfiyyətləri, düşüncə tərzləri ilə yanaşı cəmiyyətin  mənəvi durumu barədə də fikir yürütməyə imkan verir.  Bu aspektdən “Xalq artsitləri”nin davası artıq sırf şou məsələsi deyil. Xüsusi statusa malik bu şəxslərin davranışları cəmiyyətimizdəki yuxarıda qeyd etdiyimiz qadağalar sisteminin tamamilə sırdan çıxdığının görsənişidir. Bir daha vurğulayaq ki, insanın, cəmiyyətin tərbiyəsinin, əxlaqının əsasında məhz qadağalar sistemi durur.  Təbii ki, bu proses bir neçə gün, ay ərzində baş vermir. Qadağalar sistemi öz funksiyasını tədricən itirir və bir zaman cəmiyyət seçilmiş hesab etdiklərinin, yaxud hər hansı üsulla bu statusa nail olanların çoxluğun tərbiyəsizlik hesab etdiyi əməllərini açıq şəkildə, nümayişkəranə etdiyinin şahidi olur.

Hər bir fərd, qrup, nə qədər ambisiyalı olsa belə cəmiyyətin icazə verdiyi həddə qədər sərbəstlik edə, ictimai əxalq normalarını poza bilər.  Cəmiyyətin qadağalar və qınaq sistemi yaxşı işlədikdə, bu hallar tək-tük olmaqla, anomaliya kimi qəbul olunur və qarşısı dərhal alınır. Bu sistem işləmədikdə isə artıq, bu cür hallar normaya çevrilir və ictimai əxlaqın transformasiyasından xəbər verir. Yəni bu cür hallar adiləşdikdə və normaya çevrildikdə biz artıq yeni ictimai əxlaq normalarından danışmalıyıq.

Görünən budur ki, Azərbaycanda artıq ictimai əxalq normalarının transformasiyası son mərhələsindədir və istisna deyil ki, bir müddət sonra gənc nəsil elə “Xalq artisti” adı almış şəxslərin məhz bizim küçə “jaroqun”u hesab etdiyi ifadələrlə publika önündəki ünsiyyətini tam normal qəbul edəcək…

Hər halda bu cür statusa malik şəxslərin belə davranışlarına kifayət qədər dözümlü münasibət və ictimaiyyətin hakim mövqeyi əvəzinə azarkeş mövqeyindən çıxş etməsi belə perspektivin real olduğunu deməyə əsas verir.

Nə qədər şablon çıxsa da, bu cür müşahidələrdən sonra məhşur “Çörək və tamaşa!” ifadəsini yada salmamaq olmur.

Roma satiriki Yuvenal özünün 7-ci satirasını məhz belə  adlandırmış və qədim Roma İmperiyasında xalqın pulsuz verilən çörək, qladiator döyüşləri və sirk tamaşalarına ödənişsiz baxmaq hüququ müqabilində öz dəyərlərini necə qurban verdiyini, öz keçmişini necə unutduğunu təsvir etmişdi.

İndi azərbaycanlılara heç kim pulsuz çörək vermir, heç bunu vəd də eləmir. Amma pulsuz tamaşaya, ucuz şouya istənilən qədər baxmaq olar. Məsələn,  “Xalq artistləri”nin söyüş, ittiham  yarışına. Çoxları üçün maraqlıdır desək, yanılarıqmı?  

Yaxud, çoxları üçün iyrəncidr, deyə bilərikmi? Əgər bu suala müsbət cavab versək, onda gərək ictimai sükutu və dözümlü münasibəti də necəsə izah edək…

Deyəsən bizim toplum üçün əsas tamaşadır, onlar çörəyi də özləri gətirməyə hazırdırlar, təki tamaşa olsun. Bu baxımdan, bizim toplumun statuslu şəxslərinin bəxti çox gətirib.

Zaur İbrahimli

Strateq.az