Gündəm

  • " width="300" height="266" />
    “Qüds gedərsə, Məkkə, Mədinə, İstanbul, İslamabad, Şam da gedər…” –  Ərdoğandan dünyaya xəbərdarlıq
  • " width="300" height="266" />
    ELDAR MAHMUDOV YENİDƏN İSTİNTAQDA! –Çovdarov sabiq nazirin əleyhinə ifadə verib! FOTOLAR
  • " width="300" height="266" />
    Bakıda Qətərin Milli Günü qeyd edilib –Kəmaləddin Heydərov tədbirdə çıxış edib - FOTO
  • " width="300" height="266" />
    Rəsmi Vaşinqton hədəfə kilidlənir:“İranın qarşısını almaq üçün koalisiya yaratmağımızın şahidi olacaqsınız”
  • " width="300" height="266" />
    Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinə yeni səlahiyyət verildi –Detallar
  • " width="300" height="266" />
    Rəsmi Ankara Ermənistana sərt bəyanatla cavab verdi:"Əvvəlcə işğal etdiyiniz torpaqların, Xocalının hesabını verin..."
  • " width="300" height="266" />
    Ərdoğanın baş müşaviri istefa verdi –Yazılı şəkildə səbəbi açıqladı
  • " width="300" height="266" />
    Putinlə Sobçak mətbuat konfransında “atışdı”:"Küçələrdə "saakaşvililərin" qaçmasına imkan verməyəcəyik!"
  • " width="300" height="266" />
    TÜRKİYƏ HƏR AN “AFRİN ƏMƏLİYYATI”NA BAŞLAYA BİLƏR –- Müxalifət də bu əməliyyat üçün hazır vəziyyətdə gözləyir
  • " width="300" height="266" />
    Putin 1700 jurnalistin qabağına çıxdı: “Mənə səs-küy salmaq yox, nəsə təklif etmək vacibdir” –CANLI YAYIM

Müsahibə

  • " width="300" height="266" />
    İLYAS İSMAYILOVDAN QÜDSLƏ BAĞLI MARAQLI AÇIQLAMALAR:"ABŞ dünyanı qlobal dini müharibəyə sürükləyir" - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    FAZİL MUSTAFADAN ELÇİBƏY HAQDA MARAQLI XATİRƏLƏR:"Heydər Əliyev Elçibəylə müttəfiqlikdən imtina etdi" - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Səyavuş Aslanın oğlu:"Atamdan sonra ocağımız söndü, bir qab yeməyə möhtacam..."
  • " width="300" height="266" />
    Politoloq Armen Badalyan:“Ermənistanın Moskvanın təsirindən çıxması sürətlənir” – MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Elçin Şıxlıdan maraqlı açıqlamalar:"Mehriban Əliyeva öz komandasına rüşvətə meyli olmayan ağıllı şəxsləri seçir" – MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Məşhur fransız kəşfiyyatçısı Alen Rodye:“Qərbdə kim özünü dəyərə mindirmək istəyirsə, rus kəşfiyyatının onu izlədiyini deyir” – Müsahibə
  • " width="300" height="266" />
    70-ə ÇATMIŞ RƏSUL QULİYEV:"Unudulmadığımı və camaatın məndən hələ də nəsə gözlədiyini gördüm" - (MÜSAHİBƏ)
  • " width="300" height="266" />
    Heydər Əliyevin 27 il çap olunmayan müsahibəsi:"Ziyalıların gözləmə, yaxud tam bitərəf mövqeyi məni çox narahat edir..."
  • " width="300" height="266" />
    “VERGİ VƏ GÖMRÜK BİRLƏŞDİRİLİR, YENİ NAZİRLİK YARADILIR…” –İqtisadçıdan sensasion açıqlamalar
  • " width="300" height="266" />
    SÜLHƏDDİN ƏKBƏRDƏN MARAQLI PROQNOZLAR:“Hakimiyyət daxilində böyük müxalifət formalaşır” – MÜSAHİBƏ

Qaynar Qazan

Qapalı Mövzu





Vəkil Bürosu

Dekabr 2017
BE ÇA Ç CA C Ş B
« Noy    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

XƏBƏR LENTİ

15 Dekabr 2017

05 Fevral 2016 - 19:38

Azərbaycanda tamaşa və çörək

zaurİnsanın tərbiyəsi ilk növbədə ətrafındakılara münasibəti və davranışı ilə müəyyən olunur. Şəxsin mənəvi keyfiyyətləri, ictimai əxlaq normalarına riayət etməsi, yəni özünü yaxşı aparmaq, ünsiyyət bacarığı bütün zamanlarda yüksək dəyərləndirilib. Bu zaman fərdin mənəvi keyfiyyətləri dedikdə, biz təbii ki, onun cəmiyyətdəki dominant əxlaq normalarına hansı səviyyədə əməl etməsini nəzərdə tuturuq.

İctimai əxlaq normaları isə hər hansı mədəniyyətə (submədəniyyətə) məxsus toplumdakı çoxluğun qəbul etdiyi birgə yaşayış qaydalarıdır. Məhz bu qaydalara, normalara uyğun olaraq, çoxluq nəyin pis, nəyin yaxşı olduğunu müəyyənləşdirir. Toplumda xeyr və şər,  haqq və nahaq əməllər məhz bu qaydalar əsasında təsnifləşdirilir. Şübhəsiz ki, unversal, bəşəri dəyərlər bu məsələlərdə bazis rolunda çıxış edir. Amma hər bir toplumun da özünəməxsus, fərqli tərbiyə, əxlaq normaları var.

Bu tərbiyə, əxlaq normaları daha çox qadağalar üzərində bərqərar olub. İnsan övladı üçün ilk birgə yaşayış qaydaları məhz qadağaların, icazə verilməyənlərin müəyyənləşməsindən başlayıb. Qadağalar sistemi tədricən formalaşarkən, icazə verilənlər, çoxluğun təqdir etdiyi, yaxud ən azı neytral yanaşdığı davranış formalarının dairəsi də bəlli olub. Bu bir az da insan psixologiyası ilə bağlı universal qaydadır. Təsadüfi deyil ki, insanın mənəvi və fiziki tərbiyəsinin əsasında imtina etmək iradəsi durur. Toplumdakı çoxluğun ziyanlı hesab etdiyi, neqativ münasibət bəslədiyi davranışdan imtina etməklə insan özünün vəhşi təbiətinin fövqünə qalxır.

Çoxluğun fikri bu zaman ideya və həyat arasında ağıllı kompomiss kimi çıxış edir.  Hər bir fərd, şəxs öz fəaliyyətində bu kompromissdən irəli gələrək, formalaşmış qaydaları rəhbər tutur. Bu zaman hər bir insan üçün özünün statusu və bu statusun şəxsə verdiyi imtiyazlar və qoyduğu məhdudliyyətlər çox vacibdir. Bu imtiyazlardan hansı formada istifadə olunması və qoyulan rəsmi və qeyri-rəsmi məhdudiyyətlərə sadiqlik cəmiyyətdə xüsusi status verilən insanların əxlaq və tərbiyəsi barədə təsəvvür yaradan əsas amil kimi çıxış edir.

Tərbiyə, ictimai əxalq normaları ilə bağlı bu qədər giriş verməyimin səbəbi Azərbaycanda “Xalq artisti”  adını almış müğənnilərin davranışları və davasıdır. “Xalq artisti”  adını almış bu şəxslərin davranışı, açıqlamaları, işlətdikləri ifadələr onların öz mənəvi keyfiyyətləri, düşüncə tərzləri ilə yanaşı cəmiyyətin  mənəvi durumu barədə də fikir yürütməyə imkan verir.  Bu aspektdən “Xalq artsitləri”nin davası artıq sırf şou məsələsi deyil. Xüsusi statusa malik bu şəxslərin davranışları cəmiyyətimizdəki yuxarıda qeyd etdiyimiz qadağalar sisteminin tamamilə sırdan çıxdığının görsənişidir. Bir daha vurğulayaq ki, insanın, cəmiyyətin tərbiyəsinin, əxlaqının əsasında məhz qadağalar sistemi durur.  Təbii ki, bu proses bir neçə gün, ay ərzində baş vermir. Qadağalar sistemi öz funksiyasını tədricən itirir və bir zaman cəmiyyət seçilmiş hesab etdiklərinin, yaxud hər hansı üsulla bu statusa nail olanların çoxluğun tərbiyəsizlik hesab etdiyi əməllərini açıq şəkildə, nümayişkəranə etdiyinin şahidi olur.

Hər bir fərd, qrup, nə qədər ambisiyalı olsa belə cəmiyyətin icazə verdiyi həddə qədər sərbəstlik edə, ictimai əxalq normalarını poza bilər.  Cəmiyyətin qadağalar və qınaq sistemi yaxşı işlədikdə, bu hallar tək-tük olmaqla, anomaliya kimi qəbul olunur və qarşısı dərhal alınır. Bu sistem işləmədikdə isə artıq, bu cür hallar normaya çevrilir və ictimai əxlaqın transformasiyasından xəbər verir. Yəni bu cür hallar adiləşdikdə və normaya çevrildikdə biz artıq yeni ictimai əxlaq normalarından danışmalıyıq.

Görünən budur ki, Azərbaycanda artıq ictimai əxalq normalarının transformasiyası son mərhələsindədir və istisna deyil ki, bir müddət sonra gənc nəsil elə “Xalq artisti” adı almış şəxslərin məhz bizim küçə “jaroqun”u hesab etdiyi ifadələrlə publika önündəki ünsiyyətini tam normal qəbul edəcək…

Hər halda bu cür statusa malik şəxslərin belə davranışlarına kifayət qədər dözümlü münasibət və ictimaiyyətin hakim mövqeyi əvəzinə azarkeş mövqeyindən çıxş etməsi belə perspektivin real olduğunu deməyə əsas verir.

Nə qədər şablon çıxsa da, bu cür müşahidələrdən sonra məhşur “Çörək və tamaşa!” ifadəsini yada salmamaq olmur.

Roma satiriki Yuvenal özünün 7-ci satirasını məhz belə  adlandırmış və qədim Roma İmperiyasında xalqın pulsuz verilən çörək, qladiator döyüşləri və sirk tamaşalarına ödənişsiz baxmaq hüququ müqabilində öz dəyərlərini necə qurban verdiyini, öz keçmişini necə unutduğunu təsvir etmişdi.

İndi azərbaycanlılara heç kim pulsuz çörək vermir, heç bunu vəd də eləmir. Amma pulsuz tamaşaya, ucuz şouya istənilən qədər baxmaq olar. Məsələn,  “Xalq artistləri”nin söyüş, ittiham  yarışına. Çoxları üçün maraqlıdır desək, yanılarıqmı?  

Yaxud, çoxları üçün iyrəncidr, deyə bilərikmi? Əgər bu suala müsbət cavab versək, onda gərək ictimai sükutu və dözümlü münasibəti də necəsə izah edək…

Deyəsən bizim toplum üçün əsas tamaşadır, onlar çörəyi də özləri gətirməyə hazırdırlar, təki tamaşa olsun. Bu baxımdan, bizim toplumun statuslu şəxslərinin bəxti çox gətirib.

Zaur İbrahimli

Strateq.az