Gündəm

Müsahibə

  • " width="300" height="266" />
    Məleykə Abbaszadə:"İmtahanların ödənişli olması sənəd verən məzunların sayını azaldıb..."
  • " width="300" height="266" />
    Türkiyəli tədqiqatçı Gürbüz Mızrak:"Ermənilər kilsələrində “İncil”i belə, Türkcə oxuyurdular"
  • " width="300" height="266" />
    Alman politoloq:"Gec-tez, Trampa ittiham elan olunacaq...” – Müsahibə
  • " width="300" height="266" />
    Arif Rəhimzadə:“Azərbaycan xalqının və dövlətinin formalaşmasında SSRİ və Rusiyanın böyük rolu olub” –MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Türk politoloqdan qalmaqallı açıqlama:“Rusiya Bəşər Əsədin öldürülməsinin qarşısını ala bilməz” – Müsahibə
  • " width="300" height="266" />
    Hikmət Hacıyev:"Edvard Nalbandyan indi də Rusiya XİN-in adından danışmağa başlayıb..."
  • " width="300" height="266" />
    Polşa müdafiə nazirinin sabiq müavini:“Rusiyanın parçalanacağı fikri realdır” – Müsahibə
  • " width="300" height="266" />
    İlyas İsmayılov səhiyyə sistemini sərt tənqid etdi:"Kasıblar klinikalardan əllərində ölüm hökmüylə çıxırlar..." - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Deputat Azərbaycana ən böyük təhlükənin Rusiyadan gözlənildiyini açıqladı:"Sabitliyi pozmaq, hakimiyyəti ələ keçirmək istəyəcəklər" - MÜSAHİBƏ
  • " width="300" height="266" />
    Səfir: “Avstriya ATƏT sədri olaraq tərəfləri məcbur edə bilməz” –Müsahibə

Qaynar Qazan

  • " width="300" height="266" />
    Müsavat Başqanı 1993-cü il hadisələrindən danışdı:“Sürət Hüseynova hərbi təzyiq nəticəsində Milli Qəhrəman adı verildi”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Novella Cəfəroğlu açdı sandığı:"Heydər Əliyev gələndə ona birinci qapısını Əli İnsanov açdı" - VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Novella Cəfəroğludan qorxulu xəbərdarlıq:“Bircə rus qüvvələri ölkədə çaxnaşma salmasınlar” - VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Novella Cəfəroğlu “Qaynar Qazan”da:"Amerika səfiri Elçibəylə bizim evdə görüşdü...” - VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Keçmiş Müdafiə nazirindən Şuşayla bağlı açıqlamalar:“Mayın 4-də MTN-in Şuşa şöbəsi qapısını bağlayıb aradan çıxdı” - VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Rahim Qazıyevdən sabiq baş prokurora çağırış:“Əli Ömərovun zərrə qədər ləyaqəti qalıbsa...”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Keçmiş batalyon komandiri Şuşadan nələr dedi:“Hərbi hissəni qəsdən buraxdılar" - VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Şuşa batalyonunun komandiri:“Qərbi azərbaycanlıları qəfildən, zorla Şuşadan çıxardılar” - VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Sabiq hərəkatçıdan şok iddia:“Elçibəyin Kələkidən gəlməsini müxalifət istəmirdi”-VİDEO
  • " width="300" height="266" />
    Keçmiş döyüşçüdən ANS rəhbərliyinə ağır ittihamlar:"Cəbhə xəttindəki mövqeləri çəkib CNN-ə satırdılar" - VİDEO

Qapalı Mövzu



Vəkil Bürosu

İyun 2017
BE ÇA Ç CA C Ş B
« May    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  

XƏBƏR LENTİ

25 İyun 2017
24 İyun 2017

05 Fevral 2016 - 19:38

Azərbaycanda tamaşa və çörək

zaurİnsanın tərbiyəsi ilk növbədə ətrafındakılara münasibəti və davranışı ilə müəyyən olunur. Şəxsin mənəvi keyfiyyətləri, ictimai əxlaq normalarına riayət etməsi, yəni özünü yaxşı aparmaq, ünsiyyət bacarığı bütün zamanlarda yüksək dəyərləndirilib. Bu zaman fərdin mənəvi keyfiyyətləri dedikdə, biz təbii ki, onun cəmiyyətdəki dominant əxlaq normalarına hansı səviyyədə əməl etməsini nəzərdə tuturuq.

İctimai əxlaq normaları isə hər hansı mədəniyyətə (submədəniyyətə) məxsus toplumdakı çoxluğun qəbul etdiyi birgə yaşayış qaydalarıdır. Məhz bu qaydalara, normalara uyğun olaraq, çoxluq nəyin pis, nəyin yaxşı olduğunu müəyyənləşdirir. Toplumda xeyr və şər,  haqq və nahaq əməllər məhz bu qaydalar əsasında təsnifləşdirilir. Şübhəsiz ki, unversal, bəşəri dəyərlər bu məsələlərdə bazis rolunda çıxış edir. Amma hər bir toplumun da özünəməxsus, fərqli tərbiyə, əxlaq normaları var.

Bu tərbiyə, əxlaq normaları daha çox qadağalar üzərində bərqərar olub. İnsan övladı üçün ilk birgə yaşayış qaydaları məhz qadağaların, icazə verilməyənlərin müəyyənləşməsindən başlayıb. Qadağalar sistemi tədricən formalaşarkən, icazə verilənlər, çoxluğun təqdir etdiyi, yaxud ən azı neytral yanaşdığı davranış formalarının dairəsi də bəlli olub. Bu bir az da insan psixologiyası ilə bağlı universal qaydadır. Təsadüfi deyil ki, insanın mənəvi və fiziki tərbiyəsinin əsasında imtina etmək iradəsi durur. Toplumdakı çoxluğun ziyanlı hesab etdiyi, neqativ münasibət bəslədiyi davranışdan imtina etməklə insan özünün vəhşi təbiətinin fövqünə qalxır.

Çoxluğun fikri bu zaman ideya və həyat arasında ağıllı kompomiss kimi çıxış edir.  Hər bir fərd, şəxs öz fəaliyyətində bu kompromissdən irəli gələrək, formalaşmış qaydaları rəhbər tutur. Bu zaman hər bir insan üçün özünün statusu və bu statusun şəxsə verdiyi imtiyazlar və qoyduğu məhdudliyyətlər çox vacibdir. Bu imtiyazlardan hansı formada istifadə olunması və qoyulan rəsmi və qeyri-rəsmi məhdudiyyətlərə sadiqlik cəmiyyətdə xüsusi status verilən insanların əxlaq və tərbiyəsi barədə təsəvvür yaradan əsas amil kimi çıxış edir.

Tərbiyə, ictimai əxalq normaları ilə bağlı bu qədər giriş verməyimin səbəbi Azərbaycanda “Xalq artisti”  adını almış müğənnilərin davranışları və davasıdır. “Xalq artisti”  adını almış bu şəxslərin davranışı, açıqlamaları, işlətdikləri ifadələr onların öz mənəvi keyfiyyətləri, düşüncə tərzləri ilə yanaşı cəmiyyətin  mənəvi durumu barədə də fikir yürütməyə imkan verir.  Bu aspektdən “Xalq artsitləri”nin davası artıq sırf şou məsələsi deyil. Xüsusi statusa malik bu şəxslərin davranışları cəmiyyətimizdəki yuxarıda qeyd etdiyimiz qadağalar sisteminin tamamilə sırdan çıxdığının görsənişidir. Bir daha vurğulayaq ki, insanın, cəmiyyətin tərbiyəsinin, əxlaqının əsasında məhz qadağalar sistemi durur.  Təbii ki, bu proses bir neçə gün, ay ərzində baş vermir. Qadağalar sistemi öz funksiyasını tədricən itirir və bir zaman cəmiyyət seçilmiş hesab etdiklərinin, yaxud hər hansı üsulla bu statusa nail olanların çoxluğun tərbiyəsizlik hesab etdiyi əməllərini açıq şəkildə, nümayişkəranə etdiyinin şahidi olur.

Hər bir fərd, qrup, nə qədər ambisiyalı olsa belə cəmiyyətin icazə verdiyi həddə qədər sərbəstlik edə, ictimai əxalq normalarını poza bilər.  Cəmiyyətin qadağalar və qınaq sistemi yaxşı işlədikdə, bu hallar tək-tük olmaqla, anomaliya kimi qəbul olunur və qarşısı dərhal alınır. Bu sistem işləmədikdə isə artıq, bu cür hallar normaya çevrilir və ictimai əxlaqın transformasiyasından xəbər verir. Yəni bu cür hallar adiləşdikdə və normaya çevrildikdə biz artıq yeni ictimai əxlaq normalarından danışmalıyıq.

Görünən budur ki, Azərbaycanda artıq ictimai əxalq normalarının transformasiyası son mərhələsindədir və istisna deyil ki, bir müddət sonra gənc nəsil elə “Xalq artisti” adı almış şəxslərin məhz bizim küçə “jaroqun”u hesab etdiyi ifadələrlə publika önündəki ünsiyyətini tam normal qəbul edəcək…

Hər halda bu cür statusa malik şəxslərin belə davranışlarına kifayət qədər dözümlü münasibət və ictimaiyyətin hakim mövqeyi əvəzinə azarkeş mövqeyindən çıxş etməsi belə perspektivin real olduğunu deməyə əsas verir.

Nə qədər şablon çıxsa da, bu cür müşahidələrdən sonra məhşur “Çörək və tamaşa!” ifadəsini yada salmamaq olmur.

Roma satiriki Yuvenal özünün 7-ci satirasını məhz belə  adlandırmış və qədim Roma İmperiyasında xalqın pulsuz verilən çörək, qladiator döyüşləri və sirk tamaşalarına ödənişsiz baxmaq hüququ müqabilində öz dəyərlərini necə qurban verdiyini, öz keçmişini necə unutduğunu təsvir etmişdi.

İndi azərbaycanlılara heç kim pulsuz çörək vermir, heç bunu vəd də eləmir. Amma pulsuz tamaşaya, ucuz şouya istənilən qədər baxmaq olar. Məsələn,  “Xalq artistləri”nin söyüş, ittiham  yarışına. Çoxları üçün maraqlıdır desək, yanılarıqmı?  

Yaxud, çoxları üçün iyrəncidr, deyə bilərikmi? Əgər bu suala müsbət cavab versək, onda gərək ictimai sükutu və dözümlü münasibəti də necəsə izah edək…

Deyəsən bizim toplum üçün əsas tamaşadır, onlar çörəyi də özləri gətirməyə hazırdırlar, təki tamaşa olsun. Bu baxımdan, bizim toplumun statuslu şəxslərinin bəxti çox gətirib.

Zaur İbrahimli

Strateq.az