XƏBƏR LENTİ

24 Yanvar 2021
23 Yanvar 2021

Digər Xəbərlər

19 May 2016 - 19:18

Milli iqtisadiyyat niyə 4 ayda 4,5 faiz kiçilib? –Qubad İbadoğlunun şərhi

qubad-2

Qubad İBADOĞLU,

ADR Hərəkatının sədri

 

Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) məlumatına görə, 2016-cı ilin yanvar-aprel aylarında əvvəlki ilin müvafiq dövrünə nisbətən 4,5 faiz az ümumi daxili məhsul (ÜDM) istehsal edilib. Bu dövrdə qeyri-neft ÜDM-nin daha çox 6,8 faiz aşağı düşməsi qeydə alınıb. Bu ilin ilk 4 ayında əhalinin hər nəfərinə düşən ÜDM-ə gəlincə, o, 5,6 faiz azalıb.

ÜDM-in azalmasının əsas səbəbi tikinti və nəqliyyat sektorlarında məhsul və xidmətlər istehsalının davamlı olaraq aşağı düşməsi olub. Belə ki, yaradılmış əlavə dəyərin, 8,7 faizinə malik olan tikinti bölməsində əsas kapitala yönəldilmiş vəsaitlər 31,1 faiz, o cümlədən tikinti-quraşdırma işləri 35,5 faiz azalıb.

DSK-nın digər məlumatına görə, bu ilin ilk 4 ayında dövlət büdcəsinin gəlirləri 4,7 milyard manat, xərcləri isə 4 milyard manat təşkil edib.

Beləliklə də, proqnoza nisbətən gəlirlərin 88, xərclərin 64,9 faiz icrasının nəticəsi olaraq büdcədə 713 milyon manatlıq profisit (artıqlıq) yaranıb.

Hazırda iqtisadiyyatın sərmayə qıtlığı dövrünü yaşadığı dövrdə büdcənin proqnozlaşdırılmış xərclərinin hər 3 manatından 1-nin xərclənməsi, 713 milyon manat vəsaitin təyinatı üzrə istifadə olunmaması ÜDM-in aşağı düşməsini şərtləndirən digər amillərdən hesab oluna bilər.

Son 4 ayda pərakəndə ticarət dövriyyəsi, əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərdə artım səviyyəsi rəsmi inflyasiya dərəcəsindən 4-5 dəfə aşağı olub. Baxmayaraq ki, DSK-nın açıqladığı məlumata görə, inflyasiya 10,5 faiz olub. Halbuki xüsusilə də ərzaq məhsullarının qiymətləri üzərində müşahidələr göstərir ki, son aylar qeydə alınan gerçək inflyasiya rəsmi inflyasi göstəricisində dəfələrlə çoxdur.

Dövr ərzində diqqət çəkən məqamlardan biri də qeyri-neft ixracatının kəskin azalmasıdır. Belə ki, bu ilin ilk 3 ayında qeyri-neft ixracatı 44,5 faiz azalaraq, cəmisi 244,8 milyon dollara bərabər olub. Bu isə aylıq 81,5 milyon dollarlıq idxal deməkdir.

Göründüyü kimi, 2016-cı ilin yanvar-aprel aylarında milli iqtisadiyyatda xüsusilə də vacib olan qeydi-neft sektorunda ciddi geriləmələr qeydə alınıb. Bu geriləmə həm də qeyri-neft ixracatını əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. Bu isə milli iqtsiadiyyatın şaxələnməsi, ixracatın stimullaşdırılması ilə bağlı pozitiv dəyişikliklərlə bağlı deyilənləri təkzib edir. Gerçəklik budur – acı olsa da. Bütün ölkə üzrə gündəlik 2,72 milyon dollarlıq qeyri-neft ixracatı deməkdir.