XƏBƏR LENTİ

14 Avqust 2020

Digər Xəbərlər

28 Sentyabr 2017 - 15:35

Çin alimlərindən dünyanı heyrətə salan uğur –Xəstə embrionu  cərrahiyyə usulu ilə sağaltdılar

 

 Çinli alimlər "embrion cərrahiyyəsi" vasitəsilə potensial cəhətdən ölümcül beta-talassemiya qan xəstəliyini aradan qaldırmağa nail olublar. Bunun üçün insan embrionunda ilk dəfə olaraq dəqiq "kimyəvi cərrahiyyə" tətbiq edilib.

Strateq.az-ın məlumatına görə, bu barədə Çin alimləri BBC-ə bildiriblər. Sun Yat-sen Universitetinin tədqiqatçıları 3 milyard "hərfdən" ibarət genetik kodda yeganə səhvi düzəltmək üçün təməl redaktə adlandırılan üsuldan istifadə ediblər.

Alimlər beta-talassemiya xəstəliyini yığışdırmaq üçün laboratoriyada hazırlanmış embrionu dəyişdiriblər. Tədqiqatçılara əsasən, bu üsul bir sıra irsi xəstəliklərin müalicəsində tətbiq edilə bilər. Təməl redaktə DNT-nin 4 əsas tərkib hissəsini dəyişdirir: bunlar adenin, quanin, timin və sitozindir. Bu azotlu əsasların adları adətən baş hərflərilə verilir – A, Q, T və S.

İnsan orqanizminin funksiyası ilə inkişafına dair bütün "təlimatlar" həmin 4 əsasın kombinasiyalarında əks olunub. Potensial olaraq ölümcül beta-talassemiya xəstəliyi nöqtə mutasiyası kimi tanınan genetik koddakı tək əsasın dəyişməsi nəticəsində əmələ gəlir. Çin alimləri həmin mutasiyanı redaktə ediblər. Onlar, DNT tərkibində səhvi müəyyən etdikdən sonra G əsasını A-ya dəyişdirməklə qüsuru aradan qaldırıblar: "İnsan embrionunda təməl redaktə vasitəsilə genetik xəstəliyin müalicəsinin mümkünlüyünü ilk dəfə nümayiş etdirən biz olduq", – tədqiqatçı qrupundan Junjiu Huang “BBC News” vebsaytına bildirib.

Təməl redaktə “Crispr” kimi tanınan gen redaktə üsulunun təkmilləşdirilmiş növü sayılır. Crispr DNT-ni "sındırır". Orqanizm bunu bərpa edərkən o, gendəki təlimatları dəyişdirir. Bu, həmçinin yeni genetik informasiyanın yeridilməsinə imkan verən fürsətdir. Təməl redaktə 4 DNT tərkibinin bilavasitə bir-birinə çevrilməsi üsuluna əsaslanır. Harvard Universitetində üsulun ilk tədqiqatçılarından olan professor David Liu bu elmi yanaşmanı "kimyəvi cərrahiyə" adlandırır.

Onun sözlərinə görə, təməl redaktə “Crispr”lə müqayisədə daha səmərəli olmaqla yanaşı həm də daha az arzuolunmaz yan fəsadlara malikdir.